لایسنس Microsoft Visual Studio Team Foundation Server 2012 | TFS 2012

Microsoft Visual Studio Team Foundation Server 2012 یا به اختصار TFS 2012 یکی از محصولات قدیمی و شناخته‌شده مایکروسافت برای مدیریت چرخه عمر توسعه نرم‌افزار، کنترل نسخه، مدیریت پروژه‌های برنامه‌نویسی، پیگیری خطاها، مدیریت وظایف تیمی و هماهنگی میان اعضای تیم توسعه است.

TFS در معماری توسعه نرم‌افزار مایکروسافت نقش یک سرور مرکزی برای تیم‌های برنامه‌نویسی را ایفا می‌کرد و در کنار Visual Studio قرار می‌گرفت. توسعه‌دهندگان می‌توانستند کدها و فایل‌های پروژه را در مخزن مرکزی نگهداری کنند، تغییرات را ثبت و بررسی کنند، Work Item ایجاد کنند و روند انجام وظایف و خطاها را پیگیری کنند.

TFS 2012 در 31 اکتبر 2012 منتشر شد و آخرین نسخه این محصول یعنی Update 4 در نوامبر 2013 عرضه شد. طبق اطلاعات رسمی Microsoft، پشتیبانی اصلی TFS 2012 در 10 ژانویه 2018 و پشتیبانی Extended آن در 11 ژانویه 2023 به پایان رسیده است.

نکته مهم: TFS 2012 یک محصول قدیمی و End of Support است. بنابراین استفاده از آن برای یک زیرساخت جدید و متصل به اینترنت از نظر امنیت و نگهداری توصیه نمی‌شود؛ اما برای پروژه‌های قدیمی، محیط‌های آزمایشگاهی، آموزش TFS یا حفظ یک زیرساخت Legacy می‌تواند کاربرد داشته باشد.

Microsoft Team Foundation Server 2012 چیست؟

Team Foundation Server یک پلتفرم سروری برای مدیریت فرآیند توسعه نرم‌افزار بود که امکانات مختلفی را در یک محیط یکپارچه در اختیار تیم‌های توسعه قرار می‌داد.

در یک پروژه نرم‌افزاری، معمولاً افراد مختلفی مانند برنامه‌نویس، مدیر پروژه، تستر و مسئول کنترل کیفیت با بخش‌های متفاوت پروژه سروکار دارند. TFS با ایجاد یک محیط مشترک، امکان مدیریت بسیاری از این فعالیت‌ها را فراهم می‌کرد.

مهم‌ترین کاربردهای TFS 2012 عبارت‌اند از:

• مدیریت Source Code
• کنترل نسخه فایل‌ها و کدهای پروژه
• مدیریت Work Item
• ثبت و پیگیری Bug
• مدیریت Task
• برنامه‌ریزی پروژه
• مدیریت تیم توسعه
• مدیریت Build
• مدیریت فرآیند تست
• گزارش‌گیری از وضعیت پروژه
• اتصال مستقیم به Visual Studio
• ارائه رابط Web برای مدیریت پروژه
• مدیریت Team Project و Team Project Collection

به همین دلیل TFS را می‌توان یکی از محصولات مهم نسل قدیمی Application Lifecycle Management یا ALM در اکوسیستم Microsoft دانست.

قابلیت‌های اصلی TFS 2012

کنترل نسخه و مدیریت Source Code

یکی از مهم‌ترین وظایف TFS، مدیریت کدهای پروژه است.

توسعه‌دهندگان می‌توانستند فایل‌های پروژه را در سرور نگهداری کرده و تغییرات انجام‌شده را ثبت کنند. این قابلیت به تیم اجازه می‌داد سابقه تغییرات فایل‌ها را بررسی کرده و در صورت نیاز به نسخه‌های قبلی مراجعه کند.

TFS در این زمینه از سیستم کنترل نسخه Team Foundation Version Control (TFVC) استفاده می‌کرد.

امکاناتی مانند:

• Check-in
• Check-out
• Pending Changes
• History
• Compare
• Branch
• Merge
• Shelveset

برای مدیریت فرآیند توسعه در اختیار تیم قرار می‌گرفت.

TFS 2012 همچنین امکانات جدیدی را در تجربه کار با Version Control و رابط کاربری خود ارائه کرد؛ از جمله قابلیت‌هایی برای انجام عملیات کنترل نسخه به شکل روان‌تر در Visual Studio.

مدیریت Work Item

Work Item یکی از بخش‌های مهم TFS است.

با استفاده از Work Item می‌توان فعالیت‌ها و مسائل مختلف پروژه را در قالب رکوردهای قابل پیگیری ثبت کرد.

برای مثال می‌توان موارد زیر را مدیریت کرد:

• Task
• Bug
• User Story
• Requirement
• Issue
• فعالیت‌های توسعه
• درخواست‌های تغییر

هر Work Item می‌تواند اطلاعاتی مانند عنوان، توضیحات، مسئول، وضعیت، اولویت و تاریخچه تغییرات داشته باشد.

این قابلیت باعث می‌شد مدیر پروژه بتواند وضعیت فعالیت‌های مختلف را در یک محیط متمرکز دنبال کند.

Bug Tracking و مدیریت خطاها

TFS 2012 برای تیم‌های توسعه امکانات مناسبی جهت ثبت و پیگیری خطاها فراهم می‌کرد.

برای مثال یک تستر می‌توانست یک Bug ایجاد کند و اطلاعات مربوط به آن را در سیستم ثبت نماید. سپس Bug به یکی از اعضای تیم توسعه اختصاص داده می‌شد.

در ادامه می‌توان وضعیت Bug را از مرحله ثبت تا بررسی، رفع و تأیید نهایی دنبال کرد.

این روش به تیم کمک می‌کرد خطاها در میان ایمیل‌ها یا فایل‌های جداگانه گم نشوند.

مدیریت پروژه‌های Agile

TFS 2012 توجه بیشتری به فرآیندهای Agile و Scrum داشت.

مایکروسافت در TFS 2012 رابط وب TFS را به شکل گسترده بازطراحی کرد و تجربه‌هایی را برای فرآیندهای Agile و Scrum در آن ارائه داد.

تیم می‌توانست از امکاناتی مانند:

• Product Backlog
• User Story
• Task
• Bug
• Sprint
• Iteration
• مدیریت ظرفیت تیم
• پیگیری وضعیت فعالیت‌ها

برای مدیریت پروژه استفاده کند.

Team Project

در TFS مفهوم Team Project اهمیت زیادی دارد.

یک Team Project محیط اصلی برای مدیریت یک پروژه یا مجموعه‌ای از فعالیت‌های مرتبط است و می‌تواند شامل موارد مختلفی مانند:

• Source Code
• Work Items
• Builds
• Reports
• Team Configuration
• Iterations
• Areas

باشد.

به این ترتیب اعضای تیم به جای استفاده از چند سیستم جداگانه، می‌توانستند فعالیت‌های مختلف پروژه را از طریق TFS مدیریت کنند.

Team Project Collection

TFS 2012 از مفهوم Team Project Collection نیز استفاده می‌کند.

Team Project Collection یک سطح مدیریتی بالاتر از Team Project است و امکان گروه‌بندی چند پروژه را در یک مجموعه فراهم می‌کند.

این ساختار برای سازمان‌هایی که چندین پروژه نرم‌افزاری داشتند اهمیت زیادی داشت و مدیریت منابع و پروژه‌های مرتبط را ساده‌تر می‌کرد.

TFS Web Access

یکی از بخش‌های مهم TFS 2012 رابط وب آن بود.

کاربران می‌توانستند بدون اینکه برای تمام فعالیت‌ها مستقیماً از محیط Visual Studio استفاده کنند، از طریق مرورگر به بخش‌هایی از پروژه دسترسی داشته باشند.

برای مثال می‌توانستند:

• Work Item ایجاد کنند
• Bug ثبت کنند
• Task مشاهده کنند
• وضعیت پروژه را بررسی کنند
• Backlog را مدیریت کنند
• فعالیت‌های تیم را پیگیری کنند

مایکروسافت در TFS 2012 رابط وب را به شکل قابل توجهی بازطراحی کرده بود و تجربه کاربری جدیدی برای مدیریت پروژه ارائه می‌کرد.

ارتباط TFS 2012 با Visual Studio 2012

TFS و Visual Studio دو محصول متفاوت هستند، اما برای استفاده در یک محیط توسعه نرم‌افزار به شکل نزدیکی با یکدیگر کار می‌کردند.

Visual Studio محیط توسعه و برنامه‌نویسی است، در حالی که TFS بخش سروری و مدیریتی زیرساخت توسعه را فراهم می‌کند.

به صورت ساده:

Visual Studio 2012 شامل Team Explorer نیز بود که امکان اتصال به TFS و استفاده از امکانات مدیریت پروژه و Source Control را فراهم می‌کرد. Microsoft نیز Team Explorer را به عنوان یکی از اجزای چرخه پشتیبانی Visual Studio 2012 معرفی کرده است.

تفاوت Visual Studio 2012 و TFS 2012

گاهی این دو محصول با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.

Visual Studio 2012

Visual Studio یک IDE یا محیط توسعه یکپارچه است و برای برنامه‌نویسی استفاده می‌شود.

برای مثال:

• نوشتن کد
• Debug
• طراحی برنامه
• ساخت پروژه
• کامپایل
• تست
• IntelliSense

از وظایف اصلی Visual Studio هستند.

Team Foundation Server 2012

TFS یک Server Platform برای مدیریت چرخه توسعه نرم‌افزار است.

برای مثال:

• مدیریت Source Code
• مدیریت تیم
• Bug Tracking
• Work Item
• Build
• مدیریت پروژه
• گزارش‌گیری

از وظایف اصلی TFS هستند.

بنابراین یک تیم می‌تواند از Visual Studio به عنوان محیط توسعه و از TFS به عنوان زیرساخت مرکزی مدیریت پروژه استفاده کند.

قابلیت‌های مهم TFS 2012 در یک نگاه

• مدیریت Source Code
• Team Foundation Version Control
• مدیریت Work Item
• Bug Tracking
• Task Management
• Agile Project Management
• Scrum
• مدیریت Sprint
• مدیریت Backlog
• Team Project
• Team Project Collection
• TFS Web Access
• Build Management
• Test Management
• گزارش‌گیری
• اتصال به Visual Studio
• مدیریت تیم‌های توسعه
• ثبت تاریخچه تغییرات
• Branch و Merge
• مدیریت Permission و دسترسی کاربران

TFS 2012 Update 4

آخرین Update رسمی TFS 2012، Update 4 است.

طبق اطلاعات Microsoft، Update 4 در 12 نوامبر 2013 منتشر شد و نسخه اصلی TFS 2012 در چرخه پشتیبانی خود تا ژانویه 2015 قرار داشت؛ Update 4 تا پایان پشتیبانی محصول در ژانویه 2023 تحت چرخه محصول قرار گرفت.

بنابراین اگر قصد راه‌اندازی یک محیط Legacy مبتنی بر TFS 2012 دارید، استفاده از نسخه به‌روزشده این محصول یعنی TFS 2012 Update 4 منطقی‌تر از نصب Release اولیه است.

الزامات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری

TFS یک محصول سروری است و در مقایسه با یک برنامه معمولی Desktop، نصب و راه‌اندازی آن وابستگی‌های بیشتری دارد.

برای نمونه، در خانواده Visual Studio 2012 حداقل مشخصات عمومی اعلام‌شده توسط Microsoft شامل پردازنده 1.6 GHz یا سریع‌تر، حداقل 1 GB RAM، حدود 1 GB فضای دیسک برای محصولات Visual Studio و کارت گرافیک سازگار با DirectX 9 و وضوح حداقل 1024×768 است.

اما در مورد TFS Server، نیازمندی واقعی می‌تواند با توجه به نقش سرور، تعداد کاربران، SQL Server، Build Server و حجم پروژه‌ها بیشتر باشد.

نکته: مقادیر جدول بالا را نباید به عنوان پیکربندی پیشنهادی برای یک سرور Production در نظر گرفت. برای سرور واقعی باید منابع مورد نیاز TFS، SQL Server، Build و حجم Repository به صورت جداگانه محاسبه شود.

نصب TFS 2012 چگونه انجام می‌شود؟

نصب TFS 2012 نسبت به برنامه‌های معمولی Windows پیچیده‌تر است.

یک نصب معمولی TFS می‌تواند شامل اجزایی مانند:

1. Windows Server
2. SQL Server
3. Team Foundation Server
4. تنظیمات Application Tier
5. Team Foundation Collection
6. تنظیم کاربران و Permissionها
7. اتصال Clientها
8. تنظیم Source Control
9. تنظیم Build
10. تنظیم Backup

باشد.

به همین دلیل TFS بیشتر برای سرور یا ماشین مجازی اختصاصی طراحی شده است و نصب آن روی یک کامپیوتر شخصی معمولی برای استفاده روزمره توصیه نمی‌شود.

TFS 2012 برای چه کسانی مناسب است؟

با توجه به قدیمی بودن محصول، امروزه کاربرد اصلی TFS 2012 بیشتر در محیط‌های Legacy است.

مناسب برای:

• نگهداری پروژه‌های قدیمی
• آزمایش و مطالعه TFS
• آموزش سیستم‌های ALM قدیمی
• اجرای پروژه‌های Legacy
• سازمان‌هایی که هنوز یک زیرساخت قدیمی TFS دارند
• تست نرم‌افزارهای قدیمی
• ایجاد محیط آزمایشگاهی یا Virtual Machine

مناسب نیست برای:

• راه‌اندازی یک زیرساخت جدید Production
• پروژه‌هایی که نیاز به پشتیبانی رسمی Microsoft دارند
• سرورهای حساس و متصل به اینترنت
• سازمان‌هایی که نیاز به دریافت Security Update دارند

وضعیت پشتیبانی TFS 2012

این بخش برای استفاده امروزی از TFS 2012 بسیار مهم است.

Microsoft اعلام کرده است که:

• شروع پشتیبانی: 31 اکتبر 2012
• پایان Mainstream Support: 10 ژانویه 2018
• پایان Extended Support: 11 ژانویه 2023

بنابراین TFS 2012 در سال 2026 یک محصول کاملاً خارج از پشتیبانی رسمی Microsoft محسوب می‌شود.

در نتیجه نباید انتظار داشت برای آسیب‌پذیری‌ها یا مشکلات جدید، اصلاحیه و پشتیبانی رسمی مانند محصولات جدید Microsoft دریافت کند.