لایسنس Microsoft Visual Studio Team Foundation Server 2013 | TFS 2013

Microsoft Visual Studio Team Foundation Server 2013 یا به اختصار TFS 2013 یکی از محصولات مهم مایکروسافت برای مدیریت پروژه‌های نرم‌افزاری، کنترل نسخه، همکاری تیمی، مدیریت Work Itemها، Build و فرآیند تست بود.

TFS 2013 در کنار Visual Studio 2013 قرار می‌گرفت و یک محیط متمرکز برای تیم‌های توسعه نرم‌افزار فراهم می‌کرد تا برنامه‌نویسان، مدیران پروژه و تیم‌های تست بتوانند بخش‌های مختلف چرخه تولید نرم‌افزار را از یک سیستم واحد مدیریت کنند.

در واقع، Visual Studio بیشتر به‌عنوان محیط توسعه برنامه‌نویس شناخته می‌شود، در حالی که Team Foundation Server نقش سرور مرکزی برای نگهداری Source Code، مدیریت پروژه، Build، Work Item و همکاری اعضای تیم را بر عهده داشت.

توجه مهم: پشتیبانی رسمی Visual Studio Team Foundation Server 2013 در 10 آوریل 2024 به پایان رسیده است. آخرین نسخه اصلی آن Update 5 بود که در ژوئیه 2015 منتشر شد.

Microsoft Team Foundation Server 2013 چیست؟

Team Foundation Server 2013 یک پلتفرم Server-side برای مدیریت چرخه عمر توسعه نرم‌افزار یا Application Lifecycle Management (ALM) بود.

TFS می‌توانست یک محیط مرکزی برای موارد زیر فراهم کند:

• نگهداری Source Code
• کنترل نسخه
• مدیریت پروژه
• مدیریت Task
• ثبت Bug
• مدیریت Work Item
• Build Automation
• تست نرم‌افزار
• مدیریت تیم
• گزارش‌گیری
• مدیریت فرآیند توسعه
• همکاری اعضای تیم

در یک شرکت نرم‌افزاری، به‌عنوان مثال، برنامه‌نویس می‌توانست Source Code را در TFS قرار دهد، مدیر پروژه Task ایجاد کند، Tester یک Bug ثبت کند و فرآیند Build نیز به شکل خودکار انجام شود.

TFS 2013 چه تفاوتی با Visual Studio 2013 دارد؟

این دو محصول ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند، اما یکسان نیستند.

Visual Studio 2013 یک محیط توسعه یا IDE است که برنامه‌نویس در آن:

• کد می‌نویسد
• پروژه ایجاد می‌کند
• برنامه را Build می‌کند
• Debug انجام می‌دهد
• تست اجرا می‌کند

اما Team Foundation Server 2013 بیشتر نقش سرور مرکزی تیم را بر عهده دارد.

بنابراین TFS 2013 را نباید با Visual Studio Ultimate 2013 یا نسخه‌های دیگر Visual Studio اشتباه گرفت.

امکانات Microsoft TFS 2013

Team Foundation Version Control

یکی از مهم‌ترین قابلیت‌های TFS، مدیریت Source Code است.

برنامه‌نویسان می‌توانند کدهای پروژه را روی سرور مرکزی ذخیره کرده و تغییرات مختلف را مدیریت کنند.

این قابلیت برای تیم‌هایی که چند برنامه‌نویس روی یک پروژه کار می‌کنند اهمیت زیادی دارد.

امکاناتی مانند:

• Check In
• Check Out
• Pending Changes
• History
• Compare
• Branch
• Merge
• Shelve

برای مدیریت تغییرات پروژه در دسترس بودند.

Source Control

TFS 2013 امکان مدیریت نسخه‌های مختلف Source Code را فراهم می‌کرد.

برای مثال اگر یک برنامه‌نویس تغییراتی در پروژه ایجاد کند، این تغییرات می‌توانند در سیستم ثبت شوند تا اعضای تیم بتوانند تاریخچه تغییرات را بررسی کنند.

به این ترتیب امکان:

• مشاهده تغییرات
• بررسی نسخه‌های قبلی
• مقایسه فایل‌ها
• بازگردانی تغییرات
• ایجاد Branch
• Merge کردن تغییرات

وجود داشت.

Team Foundation Version Control و Git

TFS 2013 در دوره‌ای عرضه شد که Microsoft در حال گسترش پشتیبانی از Git در اکوسیستم توسعه خود بود.

بنابراین TFS 2013 را می‌توان در زمینه Source Control هم با TFVC و هم با سناریوهای Git مرتبط دانست، اما این قابلیت‌ها بسته به Update و پیکربندی سرور متفاوت بودند.

برای محیط‌های قدیمی TFS، بهتر است قبل از مهاجرت یا اتصال Repository، نوع Source Control مورد استفاده پروژه مشخص شود.

Work Items

Work Item یکی از مفاهیم اصلی TFS است.

تیم توسعه می‌تواند فعالیت‌های مختلف پروژه را به‌عنوان Work Item ثبت و مدیریت کند.

برای مثال:

• Task
• Bug
• User Story
• Requirement
• Issue
• Test Case

می‌توانند در سیستم ثبت شوند.

این روش باعث می‌شود اعضای تیم بدانند هر بخش از پروژه در چه وضعیتی قرار دارد.

مدیریت Bug

یکی از کاربردهای مهم TFS 2013 مدیریت خطاهای نرم‌افزار است.

Tester یا Developer می‌تواند یک Bug ایجاد کرده و اطلاعاتی مانند:

• عنوان مشکل
• توضیحات
• وضعیت
• اولویت
• Assigned To
• مراحل بازتولید خطا
• ارتباط با Work Itemهای دیگر

را ثبت کند.

پس از رفع مشکل نیز وضعیت Bug تغییر می‌کند و تاریخچه فعالیت قابل پیگیری خواهد بود.

Task Management

مدیریت Taskها برای پروژه‌های تیمی اهمیت زیادی دارد.

در TFS می‌توان وظایف مختلف را ایجاد و به اعضای تیم اختصاص داد.

برای مثال:

Project → Module → Task → Developer

این ساختار به تیم کمک می‌کند فعالیت‌های مختلف پروژه را سازمان‌دهی کند.

Agile Project Management

TFS 2013 امکاناتی برای مدیریت پروژه‌های مبتنی بر روش‌های Agile نیز ارائه می‌کرد.

از مفاهیمی مانند:

• User Story
• Task
• Bug
• Sprint
• Backlog
• Iteration

می‌توان برای سازمان‌دهی فرآیند توسعه استفاده کرد.

در Updateهای TFS 2013 نیز قابلیت‌های مرتبط با مدیریت Agile و رابط وب بهبود پیدا کردند.

Team Web Access

TFS 2013 دارای رابط تحت وب برای دسترسی به اطلاعات پروژه بود.

از طریق این محیط، اعضای تیم می‌توانستند به بخش‌هایی مانند:

• Work Items
• Backlog
• Source Control
• Build
• Reports
• پروژه‌ها

دسترسی داشته باشند.

این ویژگی باعث می‌شد برای بسیاری از فعالیت‌های مدیریتی نیازی به باز کردن Visual Studio نباشد.

Build Automation

یکی از قابلیت‌های مهم TFS، مدیریت فرآیند Build بود.

با Build Automation می‌توان فرآیند ساخت نرم‌افزار را تا حد زیادی خودکار کرد.

برای مثال پس از دریافت تغییرات Source Code می‌توان فرآیندهایی مانند:

1. دریافت Source Code
2. Build پروژه
3. اجرای تست‌ها
4. بررسی نتیجه
5. تولید خروجی

را انجام داد.

این موضوع یکی از بخش‌های مهم Continuous Integration در محیط‌های توسعه نرم‌افزار محسوب می‌شود.

Continuous Integration

TFS 2013 امکان پیاده‌سازی فرآیندهای Continuous Integration را نیز فراهم می‌کرد.

در یک محیط CI، تغییرات برنامه‌نویسان به شکل منظم Build و بررسی می‌شوند.

هدف این است که مشکلات ناشی از ادغام تغییرات اعضای تیم زودتر شناسایی شوند.

برای پروژه‌های تیمی بزرگ، این قابلیت می‌توانست فرآیند توسعه را منظم‌تر کند.

Test Management

TFS 2013 در کنار Visual Studio امکاناتی برای مدیریت فرآیند تست نیز ارائه می‌کرد.

تیم QA می‌توانست مواردی مانند:

• Test Case
• Test Plan
• Test Suite
• Test Result
• Bug

را مدیریت کند.

به این ترتیب تست نرم‌افزار بخشی از فرآیند کلی پروژه می‌شد و فقط به اجرای دستی برنامه محدود نبود.

Test Case Management

Test Caseها برای تعریف مراحل و شرایط تست استفاده می‌شوند.

برای مثال یک Test Case می‌تواند مشخص کند:

1. برنامه اجرا شود.
2. کاربر وارد حساب شود.
3. اطلاعات مشخصی وارد شود.
4. دکمه موردنظر انتخاب شود.
5. نتیجه مورد انتظار بررسی شود.

نتیجه اجرای Test Case نیز می‌تواند در سیستم ثبت شود.

گزارش‌گیری و داشبورد

TFS 2013 امکان ایجاد گزارش‌ها و نمایش اطلاعات پروژه را نیز ارائه می‌کرد.

مدیر پروژه می‌توانست اطلاعاتی مانند:

• وضعیت Taskها
• تعداد Bugها
• وضعیت Build
• پیشرفت پروژه
• فعالیت اعضای تیم

را بررسی کند.

این اطلاعات برای مدیریت پروژه‌های بزرگ کاربرد داشت.

اتصال Visual Studio به TFS 2013

یکی از سناریوهای رایج استفاده از TFS این بود که برنامه‌نویسان با Visual Studio به سرور TFS متصل شوند.

به‌صورت کلی فرآیند به شکل زیر بود:

Visual Studio → Team Explorer → TFS Server → Team Project

پس از اتصال، برنامه‌نویس می‌توانست Source Code و Work Itemهای پروژه را مدیریت کند.

Team Explorer

Team Explorer یکی از اجزای مرتبط با Visual Studio و TFS بود.

از طریق آن می‌توان به امکاناتی مانند:

• Team Projects
• Pending Changes
• Work Items
• Builds
• Source Control
• Team Foundation Server

دسترسی داشت.

Microsoft نیز Team Explorer را در چرخه پشتیبانی Visual Studio 2013 به‌عنوان یکی از اجزای این نسل ثبت کرده است.

Team Foundation Server Express 2013

مایکروسافت علاوه بر نسخه اصلی TFS 2013، نسخه Team Foundation Server Express 2013 را نیز ارائه کرد.

TFS Express برای تیم‌های کوچک‌تر طراحی شده بود و نیازمندی‌های سخت‌افزاری پایین‌تری داشت.

طبق مستندات Microsoft، TFS 2013 با Update 5 برای نصب معمولی حدود 10 GB فضای دیسک نیاز داشت، در حالی که TFS Express 2013 با Update 5 حدود 5 GB فضای دیسک نیاز داشت.

بنابراین TFS Express را می‌توان نسخه ساده‌تر و سبک‌تر این پلتفرم برای تیم‌های کوچک‌تر دانست.

Microsoft Team Foundation Server 2013 Update 5

آخرین نسخه مهم TFS 2013، Update 5 است.

طبق Microsoft Lifecycle، Update 5 در 20 ژوئیه 2015 منتشر شد و تا پایان پشتیبانی TFS 2013 در آوریل 2024 در چرخه پشتیبانی قرار داشت.

Update 5 شامل اصلاحات و بهبودهای مختلفی در TFS بود.

برای مثال Microsoft در Release Notes مربوط به Visual Studio 2013 Update 5 مواردی مانند اصلاح مشکلات Server Workspace، تغییرات Team Project Rename و بهبودهای مربوط به Feedback Client را ثبت کرده است.

بنابراین برای نصب یک محیط قدیمی TFS 2013، Update 5 مهم‌ترین نسخه این خانواده محسوب می‌شود.

سیستم مورد نیاز TFS 2013

طبق مستندات رسمی Microsoft، Team Foundation Server 2013 with Update 5 به مشخصات سخت‌افزاری زیر نیاز داشت:

این اعداد حداقل نیازمندی‌های رسمی محصول در دوره عرضه هستند و برای یک سرور واقعی با چند کاربر، Repository بزرگ و Database فعال، مقدار RAM و منابع بیشتری عملاً مورد نیاز خواهد بود.

سیستم‌عامل‌های سازگار با TFS 2013

Microsoft برای TFS 2013 Update 5 سیستم‌عامل‌های زیر را در مستندات رسمی خود ذکر کرده است:

• Windows 7 SP1 — x86/x64
• Windows 8 — x86/x64
• Windows 8.1 — x86/x64
• Windows Server 2008 R2 SP1 — x64
• Windows Server 2012 — x64
• Windows Server 2012 R2 — x64

نکته مهم این است که Windows 10 و Windows 11 در فهرست سیستم‌عامل‌های رسمی این محصول قرار ندارند؛ TFS 2013 محصولی متعلق به نسل Windows Serverهای قدیمی‌تر است.

آیا TFS 2013 روی Windows Server 2016 یا جدیدتر نصب می‌شود؟

نباید نصب روی سیستم‌عامل‌های جدیدتر را با پشتیبانی رسمی Microsoft اشتباه گرفت.

TFS 2013 برای مجموعه مشخصی از سیستم‌عامل‌های قدیمی طراحی و مستند شده است. بنابراین اگر هدف ایجاد یک محیط Legacy پایدار باشد، بهتر است سیستم‌عامل نیز مطابق نیازمندی‌های رسمی همان محصول انتخاب شود.

برای پروژه‌های قدیمی، استفاده از ماشین مجازی می‌تواند به حفظ محیط نرم‌افزاری سازگار کمک کند.

TFS 2013 و SQL Server

TFS برای نگهداری اطلاعات پروژه به سرویس‌های Database وابسته است.

اطلاعاتی مانند:

• Work Items
• تنظیمات Team Project
• اطلاعات Build
• داده‌های پروژه
• تنظیمات Collection

در زیرساخت دیتابیس TFS نگهداری می‌شوند.

بنابراین راه‌اندازی TFS فقط نصب فایل‌های Server نیست و در یک محیط واقعی باید مواردی مانند:

• SQL Server
• Reporting
• SharePoint در صورت استفاده
• حساب‌های سرویس
• Network
• دسترسی کاربران

نیز در نظر گرفته شوند.

Team Project چیست؟

Team Project یکی از مفاهیم کلیدی TFS است.

هر تیم می‌تواند یک Team Project داشته باشد و موارد مختلف پروژه را در آن مدیریت کند.

برای مثال یک شرکت ممکن است Team Projectهایی مانند:

• Accounting Software
• CRM
• Website
• ERP
• Mobile Application

ایجاد کند.

در هر Team Project می‌توان Work Item، Source Code، Build و سایر اجزای مرتبط را مدیریت کرد.

Collection در TFS چیست؟

در TFS، Team Project Collection برای سازمان‌دهی مجموعه‌ای از Team Projectها استفاده می‌شود.

به زبان ساده، می‌توان چند پروژه مرتبط را در یک Collection قرار داد و آنها را تحت یک ساختار مدیریتی مشترک نگهداری کرد.

این ساختار برای سازمان‌هایی که چند پروژه نرم‌افزاری دارند اهمیت زیادی داشت.

مزایای Microsoft TFS 2013

• مدیریت متمرکز پروژه‌های نرم‌افزاری
• Source Control
• مدیریت Work Item
• مدیریت Bug
• Build Automation
• Test Management
• پشتیبانی از فرآیندهای Agile
• Team Web Access
• اتصال مناسب به Visual Studio
• مدیریت پروژه‌های تیمی
• گزارش‌گیری
• قابلیت استفاده در شبکه داخلی سازمان
• مناسب برای محیط‌های Enterprise و Legacy

معایب TFS 2013

• پایان پشتیبانی رسمی
• قدیمی بودن فناوری
• پیچیدگی بیشتر نسبت به ابزارهای مدرن‌تر
• نیاز به زیرساخت Server و Database
• نیاز به مدیریت و نگهداری سرور
• سازگاری محدود با سیستم‌عامل‌های جدید
• مناسب نبودن برای پروژه‌های مدرن بدون بررسی معماری
• محدودیت در مقایسه با پلتفرم‌های DevOps جدید

وضعیت پشتیبانی Team Foundation Server 2013

طبق Microsoft Lifecycle، TFS 2013 در 15 ژانویه 2014 وارد چرخه محصول شد.

پشتیبانی Mainstream در 10 آوریل 2019 پایان یافت و Extended Support نیز در 10 آوریل 2024 به پایان رسید. آخرین نسخه اصلی در این چرخه Update 5 بود.

بنابراین در سال 2026، Microsoft Team Foundation Server 2013 کاملاً خارج از پشتیبانی رسمی Microsoft است.

آیا TFS 2013 هنوز قابل استفاده است؟

بله، پایان پشتیبانی به معنی از کار افتادن سرور نیست.

اگر یک سازمان قدیمی از TFS 2013 استفاده کند، سرور می‌تواند همچنان برای مدیریت پروژه‌های موجود کار کند.

اما باید توجه داشت که دیگر نباید انتظار دریافت:

• Security Update
• Bug Fix
• Technical Support
• Compatibility Update

از Microsoft را داشت.

به همین دلیل استفاده از TFS 2013 در یک محیط جدید باید با توجه به ریسک‌های نگهداری نرم‌افزار Legacy انجام شود.

TFS 2013 برای چه کسانی مناسب است؟

امروزه این نسخه بیشتر برای موارد زیر کاربرد دارد:

• نگهداری سرورهای قدیمی TFS
• پروژه‌های Legacy
• شرکت‌هایی که پروژه‌های قدیمی روی TFS دارند
• مهاجرت Repositoryهای قدیمی
• آزمایش و مطالعه محیط TFS قدیمی
• بازسازی یک محیط توسعه قدیمی
• پروژه‌هایی که به ساختار TFS 2013 وابستگی دارند

برای راه‌اندازی یک زیرساخت جدید DevOps، باید محصولات و سرویس‌های مدرن‌تر Microsoft را نیز بررسی کرد.

TFS 2013 یا Azure DevOps Server؟

TFS نام نسل قدیمی‌تر پلتفرم Microsoft برای مدیریت چرخه توسعه بود و بعدها این خانواده با نام Azure DevOps Server ادامه پیدا کرد.

از نظر مفهومی، قابلیت‌هایی مانند:

• Source Control
• Work Items
• Build
• Release
• Test Management
• Project Management

در نسل‌های جدید نیز ادامه پیدا کرده‌اند، اما معماری، قابلیت‌ها و روش نصب آنها با TFS 2013 متفاوت است.

بنابراین اگر هدف ایجاد یک سرور جدید است، نباید TFS 2013 را صرفاً به دلیل شباهت نام قابلیت‌ها با Azure DevOps Server جدید یکسان در نظر گرفت.